Gıda Bankacılığı, gıda, giysi, temizlik ve hijyen ürünlerini bağış olarak toplayan, ayrıştıran, depolayan ve ihtiyaç sahiplerine ulaştıran bir sivil toplum modelidir. Kurumlar ve kişiler, gıda, giysi ve temizlik ürünlerini gıda bankasına verir; ihtiyacı olanlar ise bu ürünleri gıda bankasından alır.
Gıda bankacılığı kavramı ilk olarak 1967 yılında ABD'nin Phoenix kentinde, emekli iş adamı John Van Hengel tarafından başlatılmıştır. Hengel, gönüllü olarak çalıştığı bir mutfakta son kullanma tarihi yaklaşan ya da ambalajı hasarlı olduğu için imha edilen tonlarca gıdanın aslında hâlâ tüketilebilir olduğunu fark eder. Bu ürünleri stoklamaya başlar ve çevredeki marketleri ile üreticileri bağış yapmaya ikna ederek ilk gıda bankasını kurar. Bu model zamanla tüm dünyada uygulanır hale gelmiştir.
Gıda bankacılığı, bir toplumda veya ülkede yoksulluğu tamamen ortadan kaldırmasa da, büyük bir destek ve dayanışma aracıdır.
Gıda Bankacılığı kapsamında bağış yapan kurumlar, vergi muafiyetinden yararlanabilir:
Bağışlanan ürünler için satış faturası kesilir ve bu faturalarda KDV oranı %0 olarak gösterilir.
Açıklama kısmına şu ibare eklenir:
"İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır."
Bağışlanan ürünler, Ayni Bağış olarak Ahiret Kazancım Derneği Gıda Bankası’na kaydedilir.
Ahiret Kazancım Derneği tarafından Ayni Bağış Gelir Makbuzu düzenlenir ve bağışçı kuruma bir nüshası verilir.
Gıda Bankası yararlanıcısı olan ihtiyaç sahiplerine ürünler ulaştırıldığında, Ayni Bağış Gider Makbuzu düzenlenir ve ürünler stoktan düşülür.
Kurumlar, bağışladıkları ürünlerin maliyet bedelini Kurumlar Vergisi'nden düşebilir.
Örneğin, bir kurum yıl içinde 200.000 TL değerinde ürün bağışladıysa, bu tutar kadar vergi avantajı elde eder.
Gıda Bankacılığı, 27.05.2004 tarihli Kanun kapsamında şöyle tanımlanmıştır:
“Bağışlanan veya üretim fazlası, sağlığa uygun her türlü gıdayı tedarik eden, uygun şartlarda depolayan ve bu ürünleri doğrudan veya değişik yardım kuruluşları vasıtasıyla fakirlere ve doğal afetlerden etkilenenlere ulaştıran ve kâr amacı gütmeyen dernek ve vakıfların oluşturduğu organizasyon.”
5035 Sayılı Kanun (02.01.2004 tarihli Resmi Gazete, Sayı: 25334) ile Gıda Bankacılığı faaliyetlerini destekleyen çeşitli vergi düzenlemeleri yapılmıştır:
GVK 40. Madde: Gıda bankacılığı yapan derneklere bağışlanan ürünlerin maliyet bedeli, gider olarak yazılabilir.
GVK 89. Madde: Bu ürünlerin maliyet bedeli, yıllık gelir vergisinden düşülebilir.
KDVK 17. Madde: Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağışlar, KDV’den muaftır.
Ayrıca:
251 No’lu Gelir Vergisi Tebliği (RG No: 25409, 21.03.2004) ile bağışların kayıt, belge ve usul esasları belirlenmiştir.
31.12.2004 tarihli, 25607 3. Mükerrer Sayılı Resmi Gazete ile gıda bankacılığı kapsamı genişletilerek, giyecek, temizlik ve yakacak ürünlerinin de maliyet bedeli üzerinden gider kaydedilebileceği hükmü getirilmiştir.
Ahiret Kazancım Derneği Gıda Bankacılığı Programı ile ilgili dijital mecralarda yer alan haber ve içeriklerimizle daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
